رییس سازمان بورس با بررسی تاریخ 42 ساله بازار سرمایه کشور از پذیرش 170 شرکت بازار اولیه در بازارفرابورس، قطعی شدن رای 10 پرونده تخلفاتی، ‌احتمال ابلاغ سرمایه گذاری خارجی تا پایان سال، افزایش صندوق های سرمایه گذاری در سال آینده و عملیاتی شدن ابزار "صکوک " خبر داد.

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس،‌ بازار اوراق بهادار کشور در حالی از 15 بهمن سال 1346 با معامله سهام دو شرکت بانک صنعتی و معدنی و نفت پارس آغاز به کار کرده و پنچ شنبه گذشته وارد عمر 43 ساله خود شده که به این مناسبت علی صالح آبادی که از اواسط سال 84 تاکنون به عنوان آخرین دبیر کل سازمان کارگزاران بورس و اوراق بهادار تهران و اولین رییس سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت می‌کند در گفت و گوی تفصیلی با خبرنگار اقتصادی فارس به بررسی اجمالی گذشته، حال و آینده بورس ایران پرداخت و از پذیرش 170 شرکت حاضر در بازار اولیه و تحت نظارت سازمان بورس در بازار فرابورس و احتمال ابلاغ سرمایه گذاری خارجی تا پایان سال خبر داد.

*بورسی که کوچک بود

وی در رابطه با وضعیت بورس و اوراق بهادار در دوران قبل از انقلاب (از 1346 تا 1357 ) اظهار داشت: در آن دوران بورس اوراق بهادار ایران در حد واندازه بسیار کوچکی بوده و نقشی در اقتصاد کشور نداشت. از سوی دیگر در این بورس، اوراق قرضه‌ای معامله می‌شد که دارای مشکلاتی بود.
صالح آبادی ادامه داد: بعد از انقلاب اسلامی و وقوع جنگ تحمیلی ، بازار سهام تا سال 67 فعال نبود اما از سال 1368 فعالیت‌های این بازار مجددا از سر گرفته شد که تا سال 80 عموما " دارای معاملات کمتر از یک میلیارد تومانی بود.با این همه هرچند حرکت‌هایی انجام شده بود اما همچنان نقش بازار اوراق بهادار در اقتصاد کشور اندک بود.

*شکست حباب قیمتی در 82

عضو شورای عالی بورس با بیان اینکه از سال 80 به بعد حرکت‌هایی شروع شد خاطرنشان کرد: بازار سهام متاسفانه در سال 82 و نیمه اول سال 83 دچار حباب قیمتی شده و این اتفاق منجر به از دست رفتن اعتماد عمومی به این بازار شد. به طوری که روند نزولی شاخص‌ها و متغیرهای بازار سهام تا اواخر 84 ادامه داشت.

* آغاز حرکت های جدید در 85

صالح آبادی خاطرنشان کرد: اما از سال 85 تغییرات جدیدی در بازار سرمایه اتفاق افتاد که مهمترین آن تصویب قانون جدید بازار اوراق بهادار (اول آذر 84) بود. این در حالیست که در قانون مصوب سال 1346 کارگزاران هم عضو هیات مدیره سازمان بورس بودند و هم در حوزه اجرا حضور داشتند. از سویی دیگر ساختار بازار دارای ایرادهای اساسی بود به طوری که قانون قدیم برای بورس اوراق بهادار جوابگو نبوده و کوچک بود.
وی با بیان اینکه قانون جدید بازار اوراق بهادار در سال 85 اجرا و ساختارهای جدیدی شکل گرفت که مشابه بسیاری از بورس‌های دیگر کشورها و دارای تفکیک دو حوزه نظارت و عملیات بود تاکید کرد: با اجرایی شدن اجرای اصل 44 از سال 85 نقش بازار سرمایه در فرایند خصوصی سازی و واگذاری شرکت‌های دولتی پررنگ شد و منجر به متنوع شدن صنایع و شرکت‌های بورسی و همچنین ایجاد فرصت‌های جدید سرمایه گذاری شد. به طوری که در مجموع منجر به کاهش کلی ریسک سرمایه گذاری و افزایش نقد شوندگی و حجم معاملات بیشتر و همچنین تعداد دفعات و ورود سرمایه گذاران جدیدی به بازار شد.
رییس هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادارخاطرنشان کرد: با بزرگتر شدن بورس و ورود شرکت‌های بزرگ صنعتی و دولتی به بازار سهام، از تکنولوژی‌های جدید اینترنت وکامپیوتر و همچنین امضای دیجیتال استفاده شد. بدین ترتیب شفافیت و نقدشوندگی افزایش و نظارت‌ها بر معاملات و اطلاعات شرکت ها ارتقا یافته و در کنار آن اطلاع رسانی بهبود پیدا کرده و سایت‌های مختلفی ایجاد شده اند تا آخرین اطلاعات مربوطه را در اختیار مردم و سرمایه گذاران قرار ‌دهند.
صالح آبادی با بیان اینکه بسته‌های فرهنگی مختلفی نیز در طول چندسال اخیر به اجرا درآمده به استفاده از نرم افزار معاملاتی جدید از آذر سال 87 اشاره کرد و گفت: با این اتفاق کارایی بازار افزایش یافته و زمینه ظهور ابزارهای مالی جدید فراهم شده است.

* تاریخچه 6 ساله بورس کالا

وی با بیان اینکه در هم اکنون بورس کالا محصولات متنوعی پذیرش و عرضه شده‌اند خاطرنشان کرد: بورس کالا در گذشته فقط میزبان فلزات بود اما هم‌اکنون علاوه بر افزایش محصولات، از ابزار قرارداد آتی طلا نیز در این بازار استفاده شده و محصولات فرآورده‌های پتروشیمی نیز در این بورس معامله می‌شوند.
صالح آبادی افزود: با نگاهی به تاریخچه 6ساله بورس کالا مشخص می‌شود سال به سال به معاملات این بورس افزوده شده به طوری که در برابر ارزش معاملات 4 هزار میلیارد تومانی این بورس در سال 86، طی سال گذشته بالغ بر 8 هزار میلیارد تومان و در 10 ماهه سال جاری نیز نزدیک به 7 هزار میلیارد تومان معامله شده است.
وی به دیگر تحولات بورس کالا اشاره کرد و گفت: حجم معاملات محصول قراردادهای آتی بورس کالا در حالی به هزار و 87 میلیارد ریال افزایش یافته که در برخی روزها بیش از 3 میلیارد تومان برای این محصول داد و ستد می‌شود.

*صندوق های سرمایه گذاری بیشتر می شوند

سخنگوی سازمان بورس و اوراق بهادار به راه‌اندازی صندوق‌های مشترک سرمایه گذاری از ابتدای سال 86 اشاره کرد و گفت: در حالی تاکنون تعداد زیادی از صندوق‌های مشترک سرمایه گذاری فعال هستند که از سال آینده به تعداد این صندوق‌ها افزوده خواهد شد. علاوه بر این طبق قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی صندوق‌های سرمایه گذاری باید نزد اداره ثبت شرکت‌‌ها به ثبت رسیده تا دارای ماهیت حقوقی مستقلی باشند.
صالح آبادی به بکارگیری ابزار صکوک از سال آینده اشاره کرد و گفت: با توجه به فراهم شدن بستر قانونی این ابزار از سال آینده چند نوع از صکوک راه‌اندازی و فعال خواهند شد. علاوه بر این از اوراق مشارکت در بازار سرمایه استفاده بیشتری خواهد شد به طوری که پذیره نویسی اوراق مشارکت 8 طرح فولادی در پالایشگاه آبادان با مجوز سازمان بورس انجام شد.

*قطعی شدن رای 10 پرونده تخلفاتی

این مقام مسیول در بازار سرمایه در برابر این سیوال که در حوزه حقوقی بازار سرمایه چه تحولاتی رخ داده پاسخ داد: در این حوزه سه اقدام اساسی در بخش‌های اختلافات، تخلفات و جرایم انجام شده است. در بخش اختلافات، هیات داوری در حالی بر اساس قانون بازار اوراق بهادار دارای اختیاراتی بود که با تصویب قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی حوزه اختیارات این هیات اضافه شده به طوری که علاوه بر رسیدگی به اختلافات کارگزاران، هم‌اکنون هر اختلافی که بین ذینفعان و فعالان بازار سرمایه باشد توسط این هیات در اسرع وقت رسیدگی می‌شود.
صالح ابادی ادامه داد: در بخش تخلفات نیز اقدامات مناسبی انجام شده و سازمان بورس به عنوان مقام ناظر، کمیته‌های رسیدگی به تخلفات را تشکیل داده تا در اولین فرصت رسیدگی‌ها انجام شود.
به گفته صالح آبادی در حوزه جرایم نیز قوه قضاییه همکاری مناسبی با سازمان بورس داشته به صورتی که شعبه ویژه‌ای را برای رسیدگی به جرایم در مجتمع جرایم اقتصادی تشکیل داده است.
وی گفت: این در حالی است که با شکل گیری این شعبه تا کنون 10 پرونده دارای رای قطعی بوده و لازم‌الاجرا است.

*پذیرش 170 شرکت در بازار فرابورس

وی در بخش دیگری از اظهارات خود به تحولات بازار اولیه کشور اشاره کرد و گفت: در حالی در گذشته هیچ نظارتی بر شرکت‌های حاضر در بازار اولیه نمی‌شد که بسیاری از شرکت‌ها تاسیس می شدند تا منابع مالی را جمع آوری کنند.این رویه باعث بروز مشکلاتی شده بود اما طبق قانون بازار اوراق بهادار به سازمان بورس بر شرکت‌های این بازار نظارت داشته که این نظارت به منزله سوداوری نبوده بلکه با هدف شفافیت اطلاعات است.
صالح ابادی با اشاره به اینکه هم‌اکنون هیچ فرقی بین نظارت بر شرکت‌های بورسی و خارج از بورسی ثبت شده نزد سازمان بورس وجود ندارد خاطرنشان کرد: هم‌اکنون 170 شرکت غیربورسی و حاضر در بازار اولیه نزد سازمان بورس به ثبت رسیده‌اند که یکی از برنامه‌های سازمان بورس پذیرش و عرضه سهام این تعداد شرکت در بازار فرابورس است.
وی با بیان اینکه با این اتفاق بازار فرابورس در آینده از قوت بیشتری برخوردار خواهد شد ادامه داد: از سوی دیگر ساز و کار معامله اوراق حق تقدم بانک مسکن در بازار فرابورس فراهم شده و از سال آینده در این بازار داد و ستد خواهند شد.
به گفته صالح آبادی در حالی حجم معاملات اوراق حق تقدم بانک مسکن طی سالهای 85 و 86 به ترتیب 36 و 96 میلیارد تومان بود که در سال 87 به 197 میلیارد تومان رسید که رقم قابل توجهی بوده و می‌تواند وارد بازار فرابورس شود.

*افزایش دسترسی مردم به بازار سهام

رییس سازمان بورس و اوراق بهادار از دیگر تحولات اخیر بازار سرمایه را دسترسی بیشتر مردم به بازار سهام دانست و گفت: هم‌اکنون در بسیاری از مراکز استان‌ها آحاد مردم از طریق تالارهای منطقه‌ای بورس و شرکت‌های کارگزاری افزایش یافته و حتی در برخی شهرستان‌ها مانند شاهرود دو تالار اختصاصی کارگزاران ایجاد شده است.
صالح آبادی ادامه داد: این در حالیست که با همکاری کانون کارگزاران و شرکت بورس بررسی‌هایی در حال انجام است تا از طرق مختلف دسترسی‌ها به بازار بیشتر شود.
وی شفاف سازی و افزایش نقدشوندگی سهام شرکت‌های بورسی را از دیگر اقدامات اخیر سازمان بورس اعلام کرد و گفت: با توجه به ضمانت‌های قانون جدید توسعه ابزارها و بازارهای مالی جدید شفافیت‌ها بیشتر شده و از سوی دیگر نقدشوندگی سهام نیز افزایش یافته است.
صالح آبادی ادامه داد: با هدف افزایش نقد شوندگی شرکت‌های بورسی درصد سهام شناور آزاد شرکت‌ها و همچنین عرضه اولیه سهام افزایش یافته که در این میان صندوق‌های سرمایه گذاری مشترک به نقدشوندگی بازار کمک کرده‌اند.

*مهمترین اولویت های سازمان بورس در 43 سالگی بورس

رییس سازمان بورس و اوراق بهادار در برابر این سیوال فارس که برای آینده و دوران حیات 43 سالگی بورس چه برنامه‌هایی مدنظر است خاطرنشان کرد: راه‌اندازی سیستم معاملات "آنلاین تردینگ "‌، توسعه بسترهای تکنولوژی اطلاعات ، تکمیل فاز دوم کدال و در بر گرفتن شرکت‌های بازار اولیه، بکارگیری سیستم گزارشگری نوین مالی (XBRL) در فاز سوم کدال، تداوم اجرای سیاست‌های اصل 44 و پذیرش شرکت‌های دولتی در بازار سهام، توسعه صندوق‌های مشترک سرمایه گذاری و ثبت آنها در اداره ثبت شرکت‌ها، تداوم نظارت بر معاملات از طریق توسعه نرم‌افزارهای کنونی و نظارت‌های هوشمند بر معاملات ارتقای شفاف سازی و نقدشوندگی بازار سهام، تقویت بازار فرابورس، پیگیری قوانین سرمایه گذاری خارجی در بازار سهام ، استفاده از ابزار صکوک، پذیرش محصولات جدید در بورس کالا و برخی دیگر از موارد مدنظر از جمله برنامه‌های سازمان بورس در سال آینده خواهد بود.

*بورس های آسیایی برای پذیرش شرکت های ایرانی ضعیفند

صالح ابادی در واکنش به دیگر پرسش مبنی بر اینکه آیا برنامه‌ای برای عرضه سهام شرکت‌های ایرانی در بورس‌های دیگر کشورها وجود دارد یا خیر، پاسخ داد: فهرست کردن شرکت‌های بورس ایران در دیگر بورس‌ها از جمله بورس مالزی در شرایطی یکی از برنامه‌های سازمان بورس بود که به دلیل بحران مالی سال گذشته مسیولان بورس مالزی اعلام کردند به دلیل تغییر مقررات این طرح فعلا مسکوت بماند.
وی خاطرنشان کرد: این در حالی است که به این نتیجه رسیده‌ایم بورس کشورهای آسیایی ضعیف بوده و برای این هدف ما ظرفیت ندارند به طوری که به جز بورس هنگ کنگ که پذیرای شرکت‌هایی از چین است دیگر بورس‌‌های آسیایی پذیرای شرکت‌های دیگر کشورها نبوده و حتی در ترکیه نیز یک شرکت خارجی حضور ندارد.
صالح آبادی افزود: با این همه چنانچه ظرفیتی وجود داشته باشد قطعا آن را دنبال می‌کنیم. این در حالیست که با برنامه‌ریزی‌های انجام شده به دنبال جذب سرمایه گذاران خارجی هستیم که این هدف توسط شرکت‌های کارگزاری پیگیری می‌شود.
به گفته وی یکی از برنامه‌های سازمان بورس در سال جاری و آینده ادامه تعامل با دیگربورس‌ها و تبادل اطلاعات و همچنین اطلاعات بورس ایران با دیگر بورس‌ها است.

* احتمال ابلاغ مقررات سرمایه گذاری خارجی تا پایان سال

وی در خاتمه گفت: مقررات سرمایه گذاری خارجی در دستور کار هیات وزیران قرار گرفته واحتمالا تا پایان سال ابلاغ می‌شود.